Yazan: Psikolog Rojin NazikSon güncelleme:
Kıskançlık neden olur?
Kıskançlığın altında çoğu zaman kaybetme korkusu, yetersizlik hissi ve güvensizlik yatar. Geçmişte aldatılmış olmak, çocukluktaki bağlanma deneyimleri, düşük öz değer ya da ilişkide yaşanan belirsizlikler kıskançlığı artırabilir. Bazen de ilişkide gerçekten konuşulması gereken bir uzaklaşma ya da sınır sorunu vardır.
Ne zaman sağlıklı sınırları aşar?
Ara sıra hissedilen ve konuşularak yatışan kıskançlık çoğu ilişkide görülür. Aşağıdaki davranışlar ise kıskançlığın ilişkiye zarar vermeye başladığını gösterebilir:
- Telefonu, mesajları ya da sosyal medyayı izinsiz kontrol etmek,
- Kiminle görüşüleceğine, ne giyileceğine karar vermeye çalışmak,
- Arkadaşlardan ve aileden uzaklaştırmak,
- Sürekli hesap sormak, konum istemek,
- Kanıt olmadan suçlamak, tartışmaların hep aynı şüpheye dönmesi.
Kontrol, tehdit ya da yalıtma davranışları psikolojik şiddet kapsamına girebilir; bu konuda ilişkilerde psikolojik şiddet yazımız yol gösterebilir.
Kıskanan taraf ne yapabilir?
- Duyguyu davranıştan ayırın: Kıskançlık hissetmek kontrol etmeyi haklı çıkarmaz. Duyguyu fark edip adlandırmak, dürtüyle hareket etmeden önce zaman kazandırır.
- Kanıt ile yorumu ayırın: “Mesajına geç döndü” bir gerçek; “Başkasıyla ilgileniyor” bir yorumdur.
- Suçlamak yerine ihtiyacı söyleyin: “Bu akşam beni aramanı istemiştim, aramayınca kaygılandım” cümlesi, “Kesin biriyleydin” cümlesinden çok daha az savunma yaratır.
- Kökene bakın: Kıskançlık her ilişkide tekrar ediyorsa, mesele partnerden çok geçmiş deneyimler ve öz değerle ilgili olabilir; bireysel destek faydalı olur.
Kıskanılan taraf ne yapabilir?
- Partnerin kaygısını ciddiye alıp güven veren, tutarlı davranışlar sergilemek,
- Ancak kontrol davranışlarına net sınır koymak: Güven vermek, sürekli denetlenmeyi kabul etmek anlamına gelmez,
- Konuyu sakin bir anda, suçlama olmadan konuşmak.
Ne zaman destek alınmalı?
Kıskançlık tartışmaları sıklaştıysa, ilişki sürekli bir şüphe ve savunma döngüsüne girdiyse ya da kontrol davranışları ortaya çıktıysa çift terapisi bu döngüyü fark etmek ve değiştirmek için güvenli bir alan sunar. Kıskançlık geçmiş bir aldatılma deneyimiyle bağlantılıysa aldatılma sonrası ilişki yazımız da yardımcı olabilir.
Ankara'da çift ve ilişki desteği
Psikolog Rojin Nazik, 15 yılı aşkın deneyimiyle çift, evlilik ve aile görüşmeleri yürütür; evlilik ve ilişkiler üzerine Bir Hayatla Evlenmek kitabının yazarıdır. Görüşmeler Yaşamkent (Pazartesi–Cumartesi) ve Kızılay (Pazartesi) şubelerinde yüz yüze ya da online yapılabilir; eşiniz henüz hazır değilse ilk görüşmeye tek başınıza da gelebilirsiniz. Süreç, ücretler ve sık sorulan sorular için Ankara çift terapisi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. İlişkinizde şiddet ya da güvenliğinizi tehdit eden bir durum varsa önce güvenliğinizi sağlayın; acil durumda 112'yi arayın.
Sık Sorulan Sorular
İlişkide kıskançlık normal mi?
Ara sıra hissedilen ve konuşularak yatışan kıskançlık birçok ilişkide görülür. Telefon kontrolü, arkadaşlardan uzaklaştırma ya da sürekli hesap sorma gibi kontrol davranışlarına dönüştüğünde ise ilişkiye zarar verir.
Partnerim telefonumu kontrol ediyor, ne yapmalıyım?
Kaygısını anlamaya çalışmak önemlidir; ancak güven, sürekli denetimle kurulmaz. Konuyu sakin bir anda konuşup sınırınızı net biçimde ifade etmek ve gerekirse çift desteği almak faydalı olur.
Kıskançlık nasıl azalır?
Duyguyu fark edip davranışa dönüştürmeden önce durmak, kanıt ile yorumu ayırmak, suçlamak yerine ihtiyacı ifade etmek ve kıskançlığın kökenindeki güvensizlik üzerine çalışmak kıskançlığı azaltmaya yardımcı olur.
Kıskançlık için tek başıma terapiye gidebilir miyim?
Evet. Kıskançlık farklı ilişkilerde de tekrar ediyorsa bireysel görüşmeler, altında yatan güvensizlik ve geçmiş deneyimler üzerine çalışmak için iyi bir başlangıçtır.