Yazan: Psikolog Rojin NazikSon güncelleme:
Ne zaman sorun olarak görülmeli?
İnternet, oyun ya da sosyal medya kullanımı; uyku düzenini bozuyor, okul ya da iş performansını düşürüyor, aile ve arkadaş ilişkilerinin yerini alıyorsa ve kişi kullanımını azaltmak istediği hâlde başaramıyorsa dikkatli olmak gerekir. Kullanım engellendiğinde yoğun öfke, huzursuzluk ya da kaygı görülmesi de önemli bir işarettir.
Çocuk ve ergenlerde işaretler
- Oyun ya da telefon nedeniyle ödevlerin ve uykunun ertelenmesi
- Ekran süresi sınırlandığında yoğun öfke nöbetleri
- Aile etkinliklerinden ve yüz yüze arkadaşlıklardan uzaklaşma
- Gece geç saatlere kadar gizli kullanım
Ekran kullanımının arkasında neler olabilir?
Aşırı ekran kullanımı bazen bir kaçış yoludur: sosyal kaygı, yalnızlık, okul stresi ya da aile içi gerginlikler ekranı daha çekici hâle getirebilir. Bu yüzden yalnızca süreyi kısıtlamak yerine altta yatan ihtiyacı anlamak önemlidir.
Aileler için öneriler
Kuralları çocukla birlikte belirlemek, yatak odasını ekransız alan yapmak, ekran dışı keyifli aktiviteleri artırmak ve ebeveyn olarak örnek olmak en etkili adımlardır. Ani yasaklar yerine kademeli ve tutarlı değişiklikler daha kalıcı sonuç verir.
Psikolojik destek
Görüşmelerde kullanımın işlevi, tetikleyiciler ve alternatif baş etme yolları ele alınır; ergenlerde aile görüşmeleri sürecin önemli bir parçasıdır. Ankara'da Kızılay ve Yaşamkent şubelerinde yüz yüze, ayrıca online görüşme yapılmaktadır. İlgili sayfalar: Ankara ergen psikoloğu, Ankara çocuk psikoloğu, aile terapisi.
Sık Sorulan Sorular
Ekran süresi ne kadar olmalı?
Yaşa göre değişir; süre kadar içeriğin ve kullanımın uyku, ders ve aile zamanını ne kadar etkilediği de önemlidir. Aile için uygulanabilir kurallar görüşmelerde birlikte belirlenebilir.
Telefonunu elinden almak işe yarar mı?
Ani ve tek taraflı yasaklar çoğu zaman çatışmayı artırır. Birlikte belirlenen, tutarlı ve kademeli kurallar daha etkilidir.