Uzman kontrolü: Psikolog Rojin Nazik
Oysa doğum sonrası dönemde duyguların inişli çıkışlı olması çok yaygındır. Bu yazıda, sık görülen ve kendiliğinden hafifleyen duygularla daha uzun süren ve destek gerektiren durumlar arasındaki farkı, eşlerin ve yakınların neler yapabileceğini ve ne zaman yardım almanın iyi olacağını anlatıyoruz.
Doğumdan sonra neler hissedilebilir?
Doğum, beden için büyük bir değişim olduğu kadar hayatın da baştan kurulduğu bir dönemdir. Hormonlardaki hızlı değişim, kesintili uyku, emzirme düzeni ve yeni bir bebeğin sorumluluğu aynı anda gelir. Bu dönemde sık görülen duygular şunlardır:
- Nedeni belli olmayan ağlama istekleri
- Çabuk sinirlenme ve duygusal hassasiyet
- Bebeğin sağlığıyla ilgili yoğun endişe
- "Yeterince iyi bir anne miyim?" sorusu
- Eski hayatı, özgürlüğü ya da bedenini özleme
- Yalnızlık ve anlaşılmama hissi
Bu duyguların hiçbiri bebeğinizi sevmediğiniz anlamına gelmez. Büyük bir değişime verilen insani tepkilerdir.
Lohusa hüznü ile doğum sonrası depresyon arasındaki fark
Halk arasında "lohusa sendromu" ya da "lohusa hüznü" diye bilinen durum, doğumdan sonraki ilk günlerde başlayan; ağlamaklılık, duygusal dalgalanma ve huzursuzlukla geçen bir dönemdir. Çok sayıda annede görülür ve genellikle iki hafta içinde kendiliğinden hafifler.
Doğum sonrası depresyon ise daha uzun süren ve günlük hayatı belirgin biçimde etkileyen bir tablodur. Belirtiler doğumdan sonraki haftalarda ya da aylarda başlayabilir. Kişi neredeyse her gün kendini çökkün, boş ya da umutsuz hisseder; bebekle ilgilenmek ağır bir yük gibi gelebilir, keyif alınan şeyler anlamını yitirebilir. Uyku fırsatı olduğunda bile uyuyamamak, yoğun suçluluk ve değersizlik düşünceleri de eşlik edebilir.
Bu ayrımı yapmak bir uzmanın işidir. Burada amaç kendinize tanı koymanız değil; yaşadıklarınızın ne zaman bir uzmanla konuşulmayı hak ettiğini fark etmenize yardımcı olmaktır. Depresif belirtiler hakkında daha fazla bilgiyi depresyon nedir yazımızda bulabilirsiniz.
Uykusuzluk ve yorgunluğun payı
Kesintili uyku, duyguları yönetmeyi zorlaştıran en önemli etkenlerden biridir. Uykusuz bir zihin her şeyi daha karanlık görür, sabır daha çabuk tükenir. Bu yüzden uyku, lüks değil temel bir ihtiyaçtır.
- Mümkünse gece beslenmelerinden bazılarını eşinizle ya da bir yakınınızla paylaşın.
- Bebek uyurken ev işi yapmak yerine dinlenmeyi seçin.
- Ziyaretçi sayısını ve süresini sınırlamaktan çekinmeyin.
Yeni bir kimlik: "Ben artık kimim?"
Annelik, kişinin kendini algılayışını da değiştirir. İş hayatı, arkadaşlıklar, hobiler bir süreliğine geri planda kalır. Bazı anneler bu dönemde kendilerini yalnızca "bebeğin bakıcısı" gibi hissettiklerini anlatır. Eski benliğinizi özlemeniz bencillik değildir; kendinize ait küçük alanlar yaratmak, hem sizin hem bebeğinizin iyiliği içindir. Günde yarım saatlik bir yürüyüş, bir arkadaşla telefon görüşmesi ya da sevdiğiniz bir şeyi yapmak bile fark yaratabilir.
Eşler arasında yükü paylaşmak
Bebek geldikten sonra çiftler arasında görev dağılımı, uyku ve yakınlık yeniden şekillenir. Konuşulmayan beklentiler kırgınlıklara dönüşebilir. Kimin ne zaman dinleneceğini, gece nöbetlerini ve ev işlerini açıkça konuşmak, "nasılsa anlar" beklentisinden çok daha işe yarar. Bu dönemde ilişkide yaşanan zorluklarla ilgili evlilik ve aile danışmanlığı sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Babalar da etkilenebilir
Doğum sonrası dönemde zorlanan yalnızca anneler değildir. Babalar da uykusuzluk, sorumluluk kaygısı, maddi endişeler ve eşleriyle yakınlığın azalması nedeniyle yorgunluk, huzursuzluk ya da içe kapanma yaşayabilir. Babalar çoğu zaman "güçlü olmalıyım" düşüncesiyle bunu dile getirmez. Oysa iki ebeveynin de duygularını konuşabilmesi, evdeki dengeyi korur.
Yardım istemek neden bu kadar zor?
"İyi bir anne her şeyin üstesinden gelir", "Herkes bunu yaşadı, sen de yaşarsın" gibi cümleler, yardım istemeyi zorlaştırır. Pek çok anne, ne hissettiğini anlatırsa yargılanacağından ya da yetersiz görüleceğinden korkar. Oysa destek istemek, bebeğinizi korumanın ve kendinize iyi bakmanın bir yoludur.
Evden çıkmanın zor olduğu bu dönemde online görüşme iyi bir başlangıç olabilir. Bebek uyurken, evinizin rahatlığında görüşme yapmak birçok yeni anne için ilk adımı kolaylaştırır.
Ne zaman destek almalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa bir uzmanla görüşmeniz iyi olur:
- Hüzün, boşluk ya da kaygı iki haftadan uzun süredir neredeyse her gün devam ediyorsa
- Bebeğinizle ilgilenmek ya da günlük işlerinizi yapmak giderek zorlaşıyorsa
- Uyku fırsatı olduğunda bile uyuyamıyorsanız
- Kendinizi sürekli suçlu, değersiz ya da yetersiz hissediyorsanız
- Bebeğinize karşı hiçbir şey hissetmediğinizi düşünüyorsanız
Kendinize ya da bebeğinize zarar verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın ve doktorunuza ya da kadın doğum uzmanınıza başvurun. Bu düşünceler utanılacak değil, hemen yardım alınması gereken durumlardır.
Psikologlar görüşmeler yoluyla psikolojik destek verir ve ilaç yazmaz. Belirtilerin yoğun olduğu durumlarda ilaç değerlendirmesi gerekebilirse bir psikiyatri uzmanına yönlendirme yapılır.
Son söz
Doğum sonrası dönemde zorlanmak, annelikte başarısız olduğunuz anlamına gelmez. Duygularınızı ciddiye almak ve gerektiğinde destek istemek, ailenizin tamamına iyi gelir. Kendinizi anlatabileceğiniz bir alan arıyorsanız, yüz yüze ya da online görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; psikolojik değerlendirme ya da tedavinin yerini tutmaz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; psikolojik değerlendirme ya da tedavinin yerini tutmaz.
+16 sayfa daha