Uzman kontrolü: Psikolog Rojin Nazik
Türkiye'de aile bağları güçlüdür; bu çoğu zaman bir destek kaynağıdır. Ancak sınırlar netleşmediğinde aynı bağlar evlilikte gerginlik yaratabilir. Bu yazıda ailelerin müdahalesinin neden bu kadar zorlayıcı olduğunu, çift olarak nasıl sınır koyabileceğinizi ve ne zaman destek almanın iyi geleceğini anlatıyoruz.
Müdahale neden bu kadar yıpratıcı?
Aile müdahalesi genellikle kötü niyetten kaynaklanmaz. Ebeveynler çoğu zaman sevgi, endişe ya da alışkanlıkla hareket eder. Ama evli bir çift için asıl mesele şudur: Kararları kim veriyor?
- Eşlerden biri kendini evinde ve kararlarında söz sahibi hissetmezse değersizlik ve öfke birikir.
- Diğer eş ise ailesi ile eşi arasında kalarak suçluluk ve sıkışmışlık yaşar.
- Zamanla tartışmalar asıl konudan (bir ziyaret, bir öneri) çok, "Sen hep onların tarafını tutuyorsun" cümlesine döner.
Yani sorun çoğu zaman ailenin kendisinden çok, çiftin bu konuda birlikte duramamasıdır. İyi haber şu: Çift ortak bir tutum geliştirdiğinde, ailelerle ilişkiler de çoğu zaman beklenenden daha hızlı yumuşar. Önemli olan sınırları bir kavga anında değil, önceden ve birlikte belirlemektir.
Sık görülen müdahale biçimleri
- Habersiz ya da çok sık ziyaretler,
- Çocuk yetiştirme konusunda sürekli öneri ve eleştiri,
- Para, ev, iş gibi kararlarda söz sahibi olmak istemek,
- Çiftin özel konularının aile içinde konuşulması,
- Bayram, tatil ve özel günlerin kimde geçirileceği konusundaki baskı,
- Eşlerden birinin kendi ailesine çiftin tartışmalarını anlatması.
Çift olarak sınır koymanın adımları
1. Önce ikiniz konuşun. Ailelerle ilgili bir konuyu çözmeden önce eşinizle baş başa, sakin bir zamanda konuşun. Amaç kimin ailesinin "daha çok" müdahale ettiğini tartışmak değil, ikinizin de rahat edeceği ortak kuralları belirlemektir.
2. "Biz" kararı alın. Ziyaret sıklığı, çocukla ilgili kararlar, maddi konular gibi başlıklarda ne istediğinizi birlikte netleştirin. Aileye bu kararlar "eşim istemiyor" diye değil, "biz böyle karar verdik" diye iletilmelidir.
3. Herkes kendi ailesiyle konuşsun. Genellikle en sağlıklı yol, her eşin sınırı kendi ailesine kendisinin anlatmasıdır. Böylece eşinizin ailenizle karşı karşıya gelmesi önlenir.
4. Nazik ama net olun. Örneğin: "Anne, bizi düşündüğünü biliyorum ve bu çok kıymetli. Ama çocuğun uyku düzeniyle ilgili kararı biz verdik, bize güvenmeni istiyoruz." Ya da: "Hafta sonları gelmeniz bizi çok mutlu ediyor; ama önceden haber verirseniz ikimiz de daha hazır oluruz."
5. Tutarlı olun. Bir sınırı bir gün koyup ertesi gün esnetmek, karşı tarafa sınırın ciddi olmadığı mesajını verir.
6. Eşinizi ailenizin önünde eleştirmeyin. Aranızdaki anlaşmazlıkları aile ortamına taşımamak, birlikte durduğunuzu gösteren en güçlü davranışlardan biridir.
Arada kalan eş ne yapabilir?
Ailesi ile eşi arasında kalan kişi çoğu zaman ikisini de kırmamaya çalışırken ikisini de kızdırır. Bu durumda eşinize "Ailem böyle, idare et" demek yerine, onun duygusunu kabul etmek önemlidir: "Bu durumun seni yorduğunu görüyorum, birlikte çözelim." Kendi ailenize karşı sınır koymak ise sevgisizlik değil, evliliğinize sahip çıkmaktır. Ailenizle sınırı konuşurken sakin, saygılı ve kararlı olmak, zamanla herkesin yeni düzene alışmasını sağlar.
Ailelerle ilişkiyi korumak
Sınır koymak, aileyi dışlamak demek değildir. Pek çok aile, çiftin net ve saygılı sınırlarına zamanla uyum sağlar. İlişkiyi korumak için:
- Ailelerin çiftin hayatındaki yerini takdir ettiğinizi gösterin,
- Onları dahil edebileceğiniz alanları birlikte belirleyin (bayram ziyaretleri, torunlarla düzenli buluşmalar gibi),
- Sınır konuşmalarını öfkeli anlarda değil, sakin zamanlarda yapın.
Ne zaman destek almalı?
Şu durumlarda bir çift ya da aile danışmanıyla görüşmek faydalı olabilir:
- Aile konusu tartışmalarınızın ana kaynağı hâline geldiyse,
- Eşlerden biri sürekli arada kaldığını, diğeri yalnız bırakıldığını hissediyorsa,
- Konuştuğunuz hâlde ortak bir karara varamıyorsanız,
- Aile müdahalesi çocuk yetiştirme konusunda ciddi çatışmalara yol açıyorsa,
- Evliliği bitirmeyi düşünecek kadar yıprandıysanız.
Görüşmelerde çiftin ortak sınırlarını belirlemesi ve bunları aileye nasıl ileteceği üzerinde çalışılır; gerektiğinde geniş aileyle ortak görüşmeler de planlanabilir. Ayrıntılar için aile terapisi ve evlilik ve aile danışmanlığı sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
İlişkinizde ya da ailede fiziksel şiddet, tehdit veya yoğun kontrol varsa öncelik güvenliğinizdir. Kadına yönelik şiddet konusunda ALO 183'ten destek alabilir, acil bir tehlikede hemen 112'yi arayabilirsiniz.
Son söz
Evlilik, iki kişinin kendi ailelerinden ayrı yeni bir aile kurmasıdır. Bu, eski bağları koparmak değil, onları yeni bir düzene oturtmaktır. Eşinizle aynı safta durduğunuzda, aileyle ilişkiler de çoğu zaman daha sağlıklı bir yere taşınır. Bu süreçte destek almak isterseniz, size uygun görüşme seçeneğini birlikte belirlemek için bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; psikolojik değerlendirme ya da tedavinin yerini tutmaz.